Dęblin

Dęblin nie powstał dla ludzi — powstał, żeby ich pilnować. Gdy upadło powstanie listopadowe, Rosja postanowiła zatkać korkiem widły Wisły i Wieprza. Budowę bastionowej twierdzy ruszono w 1832 roku i ciągnięto do 1847 — piętnaście lat, projekt generała Iwana Dehna, tego samego, który stawiał Modlin i warszawską Cytadelę. Miasto i forteca dostały nazwę Iwangorod, od Iwana Paskiewicza, namiestnika Królestwa, który stłumił powstanie. To była twierdza-więzienie wymierzona w kraj, na którym stała.

Jej koniec był równie cyniczny jak początek. Latem 1915 roku, po przełamaniu frontu pod Gorlicami, rosyjskie dowództwo wydało rozkaz odwrotu. 4 sierpnia Rosjanie wyszli z Dęblina, wcześniej wysadzając baterie, mosty i konstrukcje obronne — żeby nadciągającym Niemcom nie zostało nic. Po carskim moście kolejowym zostały tylko powyginane przęsła leżące w wodzie. Z całej potężnej twierdzy praktycznie nic nie ocalało. To rzadki przypadek miejsca, które oba zaborcze mocarstwa najpierw zbudowało, a potem rozwaliło — jedno z nienawiści do Polaków, drugie w pośpiechu ucieczki.

A potem przyszła zemsta historii. W kwietniu 1927 roku w kwietniu 1927 roku przeniesiono z Grudziądza Oficerską Szkołę Lotnictwa (od 1928 r. Szkołę Podchorążych Lotnictwa) — legendarną „Szkołę Orląt”. Na ziemi, którą Rosja urządziła, by łamać Polaków, Polska zaczęła hodować swoich pilotów. Dziś tuż obok lotniska stoi Muzeum Sił Powietrznych, otwarte w 2011 roku — META tej trasy, u samego ujścia Wieprza, z myśliwcami pod gołym niebem i niemal stuletnią opowieścią o polskim lataniu w środku.

Droga do Dęblina to jednak nie tylko forty. Wariant A wiedzie wałem wiślanym przez Wilgę — letnisko, które hrabia Stanisław Kostka Rostworowski wyczarował z niczego w 1929 roku: po całostronicowych ogłoszeniach w warszawskiej prasie rozsprzedano około 1850 działek w trzy dni, a ponieważ drogi nie było, warszawiaków woził tu Wisłą parostatek „Warneńczyk”. Dalej Maciejowice — 10 października 1794 roku rozegrała się tu bitwa, w której ranny Kościuszko dostał się do rosyjskiej niewoli; okrzyk „Finis Poloniae!”, który mu przypisano, spreparowała później pruska propaganda. Wariant B prowadzi lewym brzegiem obok zamku w Czersku — ceglanej warowni Janusza I, którą Wisła sama opuściła, zostawiając pod skarpą tylko starorzecze — i do Sieciechowa, gdzie opactwo benedyktynów sięga 1132 roku i fundacji księcia Bolesława Krzywoustego oraz Sieciecha Młodszego (syna palatyna Sieciecha). Dwie drogi, jedna META, i kolej z powrotem do Warszawy.

Źródła: https://pl.wikipedia.org/wiki/Twierdza_Dęblin · https://histmag.org/Twierdza-Deblin-Iwangorod-7057 · https://muzeumsp.pl/muzeum/historia-muzeum/ · https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Sił_Powietrznych_w_Dęblinie · https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Maciejowicami · https://wilanow-palac.pl/pasaz-wiedzy/finis-poloniae-kosciuszko-w-niewoli · https://otwock.mnw.art.pl/o-muzeum-wnetrz/historia-palacu/ · https://pl.wikipedia.org/wiki/Pałac_w_Otwocku_Wielkim · https://ugwilga.pl/historia-przedwojennego-osiedla-klimatycznego-wilga/ · https://echokatolickie.pl/parostatkiem-do-wilgi/ · https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_książąt_mazowieckich_w_Czersku · https://izbasieciechow.pl/historia/benedyktynski-klasztor-w-sieciechowie/