Łódź

Łódź to jedyne wielkie miasto w Polsce, które wygląda, jakby ktoś je wymyślił od linijki. Bo tak właśnie było. Jeszcze w 1840 roku mieszkało tu 13 tysięcy ludzi. W 1913 — ponad pół miliona. Taki skok w siedemdziesiąt lat to nie rozwój, to eksplozja. Napędziła ją bawełna i kilku ludzi z gotówką oraz instynktem rekina. Reymont opisał to w „Ziemi obiecanej" bez sentymentu: trzech przyjaciół — Polak, Niemiec i Żyd — i jedno marzenie o fabryce. Wajda nakręcił z tego w 1975 film, który rozsławił miasto bardziej niż jakakolwiek pocztówka.

Karol Scheibler przyjechał tu z Nadrenii w 1852 i zbudował największe imperium bawełniane w całym Królestwie Polskim. Jego Księży Młyn to nie była fabryka — to było miasto w mieście: przędzalnia, domy robotnicze, szpital, straż pożarna, gazownia, własna bocznica kolejowa. W szczycie pracowało u niego ponad 9 tysięcy ludzi. Po drugiej stronie miasta drugi gracz, Izrael Poznański, postawił kombinat przy Ogrodowej na 27 hektarach. Dziś to Manufaktura — centrum handlowe wklejone w XIX-wieczne ceglane hale, otwarte w 2006 po czterech latach renowacji. Łódź nauczyła się czegoś, czego inni wciąż się uczą: nie burzyć fabryk, tylko je przemeblować.

A teraz najlepsze — i najbardziej łódzkie. Piotrkowska ma 4,2 kilometra i bywa nazywana najdłuższą ulicą handlową Europy. Nazwa pojawiła się już w 1823 roku, gdy oznaczano ulice słupami z tabliczkami. W 1898 ruszył tędy pierwszy elektryczny tramwaj w całym Królestwie Polskim. A kawałek dalej, pod numerem 138/140, dawna fabryka bawełny Franciszka Ramischa — który w 1879 zaczynał z ośmioma robotnikami — stała się OFF Piotrkowska: dziedziniec pełen klubów, pracowni mody i konceptowych knajp, okrzyknięty przez czytelników National Geographic Traveler jednym z nowych cudów Polski. Fabrykant by się zdziwił, kto teraz pije kawę na jego podwórku.

Droga z Warszawy to osobny rozdział. Wariant A prowadzi przez Kampinoski Park Narodowy — drugi największy w Polsce, z największymi śródlądowymi wydmami Europy i populacją około 350 łosi w całym parku — i przez Żelazową Wolę, gdzie w 1810 urodził się Chopin. Wariant B tnie przez Puszczę Bolimowską, dawne królewskie łowisko, gdzie pod Bolimowem 31 stycznia 1915 Niemcy po raz pierwszy w historii spróbowali masowo użyć gazów bojowych; majowy atak chlorem zabił tu tysiące. Obie trasy mijają Łowicz — stolicę księżackich pasiaków, najbarwniejszego stroju ludowego w Polsce. To może być mocna całodniówka, ale po południu z Łodzi jadą głównie pociągi IC z rezerwacją miejsca dla roweru — warto rozważyć nocleg i powrót na spokojnie.

Źródła: https://en.wikipedia.org/wiki/%C5%81%C3%B3d%C5%BA · https://uml.lodz.pl/czas-wolny/ulica-piotrkowska/ · https://pl.wikipedia.org/wiki/Manufaktura_(%C5%81%C3%B3d%C5%BA) · https://en.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99%C5%BCy_M%C5%82yn_(%C5%81%C3%B3d%C5%BA) · https://piotrkowskacenter.pl/en/history/ · https://lodz.pl/artykul/jego-dziedzictwem-jest-off-piotrkowska-kim-byl-franciszek-ramisch-55847/ · https://pl.wikipedia.org/wiki/Las_%C5%81agiewnicki · https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Bolimowem · https://dzieje.pl/artykulyhistoryczne/gaz-pod-bolimowem · https://pl.wikipedia.org/wiki/Kampinoski_Park_Narodowy · https://muzeum.nifc.pl/pl/muzeum/wizyta-informacje-miejsce/2_the-birthplace-of-fryderyk-chopin-and-park-in-zelazowa-wola/ · https://strojeludowe.net/stroje/lowicki/ · https://muzeumlowicz.pl/etnografia-ksiestwa-lowickiego/ · https://uml.lodz.pl/aktualnosci-lodzpl/artykul-lodzpl/karol-scheibler-krol-bawelny-ktory-stworzyl-przemyslowe-imperium-id43392/2021/09/8/