Mława

Mława leży na najkrótszej drodze z Prus Wschodnich na Warszawę — i ktoś w polskim sztabie dobrze to wiedział. Latem 1939 roku na północ od miasta zaczęto wbijać w ziemię beton. Pozycja Mławska miała oprzeć się o Wzgórza Mławskie, dolinę Mławki i bagna Niemyje; w planie było 93 schrony bojowe, do wybuchu wojny stanęło 55. Przed nimi okopy strzeleckie, trzy rzędy drutu kolczastego, wbite w ziemię szyny kolejowe na spodziewanych kierunkach natarcia czołgów i zaminowane mosty. 1 września o świcie na te 16 tysięcy obrońców pułkownika Franciszka Dudzińskiego ruszyły kilkukrotnie liczniejsze siły niemieckie, z dywizją pancerną "Kempf" i 160 czołgami.

Pierwszy dzień skończył się polskim sukcesem — Niemcy zdobyli tylko skrawki terenu, a ich czołgi grzęzły w ogniu i na zaporach. Obrona trwała jeszcze dwa dni. Dopiero gdy front załamał się gdzie indziej i nad pozycją zawisło okrążenie, w nocy z 3 na 4 września żołnierze zaczęli się wycofywać. Zostało po nich blisko tysiąc poległych (z nazwiska udokumentowano 864). — i pole, które do dziś jest największym i najlepiej zachowanym zespołem lekkich fortyfikacji międzywojnia w Polsce. W Uniszkach Zawadzkich, tuż za miastem przy dawnej "siódemce", stań przy schronie 4. kompanii 80. Pułku Piechoty: w jego wnętrzu urządzono Mauzoleum Żołnierzy Września, a nad nim — brązowy piechur z bagnetem, zrywający się do ataku.

Ale Mława to nie tylko rok 1939. Na rynku stoi barokowy ratusz z lat 1782–1786 z charakterystyczną ośmioboczną wieżyczką, z której co dzień w południe płynie hejnał — budowę opłacił król Stanisław August, przeznaczając na nią część dochodów z handlu gorzałką. To dobra przenośnia całej tej okolicy: pogranicze Prus i Mazowsza, gdzie wielka historia raz po raz ocierała się o prowincję. Z Mławy jest już tylko krok na północ, ku jeziorom — ale to brama, przy której warto się zatrzymać, zanim się ją przekroczy.

Po drodze z Warszawy korytarz północny prowadzi przez miejsca, które same w sobie ciągnęłyby na osobny dzień. Trasa A mija Twierdzę Modlin u ujścia Narwi do Wisły, z koszarowcem długim na 2250 metrów — uchodzącym za najdłuższy budynek Europy. Wariant B wiedzie przez Pułtusk z 400-metrowym rynkiem nad Narwią, gdzie po krwawej bitwie 26 grudnia 1806 zatrzymał się sam Napoleon, i gdzie 30 stycznia 1868 spadł największy zaobserwowany w dziejach deszcz meteorytów — około 70 tysięcy okruchów. Dalej Ciechanów z ceglanym zamkiem księcia Janusza I. A na końcu — stacja przy linii nr 9, skąd po całym dniu pociąg zabierze cię z rowerem z powrotem do Warszawy.

Źródła: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_M%C5%82aw%C4%85_(1939) · https://mlawa.pl/artykul/fortyfikacje-1939 · https://mlawa.pl/artykul/uniszki-zawadzkie-mauzoleum-zolnierzy-wrzesnia · https://wyprawomaniak.pl/pomnik-obroncow-mlawy-w-uniszkach/ · https://pl.wikipedia.org/wiki/Ratusz_w_M%C5%82awie · https://pl.wikipedia.org/wiki/Meteoryt_Pu%C5%82tusk · https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Pu%C5%82tuskiem_(1806) · https://pl.wikipedia.org/wiki/Twierdza_Modlin · https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_Ciechanowie