Łowicz

Zacznij od kłamstwa, które wszyscy powtarzają. "Dom urodzenia Chopina" w Żelazowej Woli nie jest dworem — to oficyna, boczne skrzydło dworu Skarbków, w którym Mikołaj Chopin pracował jako guwerner. Fryderyk przyszedł tu na świat 1 marca 1810 roku i wyniósł się stąd, zanim nauczył się chodzić: jesienią rodzina przeniosła się do Warszawy. Geniusz nie zdążył nawet zapamiętać tego miejsca. Pamięta je za niego cała Polska.

Kilka kilometrów dalej, nad Bzurą, stoi kościół, który wygląda jak forteca, bo nią był. Brochów — renesansowa świątynia obronna z basztami i strzelnicami, postawiona w latach 1551–61 przez Jana Baptystę z Wenecji. To tu w 1806 roku wzięli ślub rodzice Chopina, a w poniedziałek wielkanocny, 23 kwietnia 1810, ochrzczono małego Fryderyka (dzień po Wielkanocy). Wariant B trasy prowadzi przez wnętrze Puszczy Kampinoskiej — a w tej puszczy cisza jest podejrzana. W Palmirach Niemcy między 1939 a 1941 rokiem wykonali 21 masowych egzekucji; w lesie zginęło około 1700 osób, w tym elity z list AB. Dziś po tych samych ostępach chodzi około 400 łosi — gatunek wytępiony tu w XIX wieku, sprowadzony po wojnie z Białorusi i wypuszczony na wolność.

Im bliżej Łowicza, tym dziwniej. Pod Bolimowem, w dolinie Rawki, 31 maja 1915 roku Niemcy otworzyli 12 tysięcy butli i wypuścili w stronę rosyjskich okopów około 264 ton chloru. To był jeden z pierwszych masowych ataków gazowych na froncie wschodnim, zaplanowany przez chemika Fritza Habera — tego samego, który kilka lat później dostanie Nobla. Żołnierze ginęli we śnie i na czuwaniu; bezpośrednio padło ich ponad tysiąc, kolejne tysiące dogorywały tygodniami. Zielona chmura przeszła nad łąkami, po których dziś jedziesz rowerem.

I wreszcie samo miasto — które nazywa się "Wawelem Mazowsza" i wcale nie żartuje. Od XV do końca XVIII wieku Łowicz był główną rezydencją arcybiskupów gnieźnieńskich, czyli prymasów Polski. A prymas w czasie bezkrólewia był interreksem — zastępcą króla. Wtedy Łowicz stawał się chwilową, drugą stolicą Rzeczypospolitej. W tutejszej kolegiacie spoczywa dwunastu prymasów; w 2024 roku archeolodzy otworzyli nienaruszane od stuleci krypty, znajdując mitry szyte złotą nicią i kompletne szaty pogrzebowe. A raz w roku, w Boże Ciało, miasto wybucha kolorem: barwna procesja w łowickich pasiakach trafiła w 2014 roku na krajową listę dziedzictwa UNESCO. Wsiądziesz do pociągu z linii 3 w stroju, którego damska wersja waży nawet 18 kilogramów — jeśli tylko ktoś ci go pożyczy.

Źródła: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dom_Urodzenia_Fryderyka_Chopina · https://pl.chopin.nifc.pl/chopin/places/poland/id/562 · https://brochow-parafia.pl/fryderyk-chopin/ · https://www.zamkipolskie.pl/brochow/brochow.html · https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Bolimowem · https://dzieje.pl/artykulyhistoryczne/gaz-pod-bolimowem · https://www.polska-zbrojna.pl/Mobile/ArticleShow/22774 · https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_%C5%81owiczu · https://dzieje.pl/wiadomosci/archeolodzy-odkryli-w-katedrze-w-lowiczu-nieotwierane-od-setek-lat-krypty-prymasow · https://wszystkoconajwazniejsze.pl/pepites/procesja-bozego-ciala-w-lowiczu-w-kolorach-jak-przed-100-lat-wpisana-na-liste-niematerialnego-dziedzictwa-unesco/ · https://www.nieborow.art.pl/ogrody/arkadia/ · https://www.nieborow.art.pl/o-muzeum/historia-palacu/ · https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrodnia_w_Palmirach · https://www.palmiry.eu/historia/